ใต้ร่มเงาต้นมะหาด

เวลาใกล้เที่ยงของวันที่ 31 สิงหาคม คณะของเรา ประกอบด้วย เลขาธิการ กศน.และผู้บริหาร กศน.ในพื้นที่ ยืนอยู่ใต้ร่มไม้ใหญ่เพื่อเตรียมรอรับเสด็จ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จเปิดโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนของจังหวัดสระแก้ว
ช่วงหนึ่งท่านเลขาฯ มองขึ้นไปบนต้นไม้ที่ยืนอยู่ พูดขึ้นว่าต้นอะไรร่มดีจัง ผู้เขียนมองเห็นใบและผลอยู่สูง ๆ ตอบท่านไปว่า คล้ายต้นกระท้อนป่า เพื่อน ๆ ที่ยืนอยู่ด้านหลังกระซิบบอกต้นมะหาดมีป้ายบอกไว้ระบุรายละเอียดด้วย รอดตัวไปมีเพื่อนดีก็อย่างนี้แหละ
มะหาด เป็นต้นไม้ยืนต้นที่มีถิ่นกำเนิดในแถบเอเชียใต้ ซึ่งหมายถึงบริเวณบ้านเราลงไปถึงประเทศมาเลเซีย ต้นมะหาดเป็นต้นไม้ประจำจังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นไม้เนื้อแข็งใช้ทำเสาบ้าน ลูกระนาด หมอนรางรถไฟ ผลรับประทานได้ รากมีสรรพคุณเป็นสมุนไพร มะหาดมีชื่ออื่น ๆ เช่น หาดหนุน ปวกหาด หาด กาแย ตะแป ตะแปง
มะหาดในภาพเป็นต้นมะหาดขนาดใหญ่อาจมีขนาดสองคนโอบ อายุต้องไม่น้อยกว่า 100 ปี ต้นไม้ใหญ่ให้คุณค่ามากมายต่อสิ่งมีชีวิต ทั้งเป็นอาหารเป็นที่อยู่อาศัย รวมทั้งความร่มเย็นชื่นใจคลายร้อนและอาจเป็นประเด็นของการสนทนาได้เหมือนกันนะ

เป็ดแดงเลือกสวนประดู่ป่าเป็นเรือนรัก

เป็ดแดงเป็นนกเป็ดน้ำชนิดหนึ่งที่พบได้ทั่วทุกภาคของประเทศไทย เราจึงคุ้นเคยกับนกเป็ดน้ำชนิดนี้และคิดว่าเป็ดแดงเป็นนกประจำถิ่น ความจริงแล้วเป็ดแดงเป็นทั้งนกประจำถิ่นและนกอพยพ
ในหลายปีที่ผ่านมาเป็ดแดงมาหากิน มาอยู่อาศัยที่สวนประดู่ป่าทั้งกลางวัน กลางคืน คนกับนกจึงพบเห็นกันเสมอ ๆ เกิดความคุ้นเคย จนทำให้นกเป็ดแดงคู่หนึ่ง ตัดสินใจเลือกต้นไม้ใกล้สระน้ำบริเวณสระต้นหว้าเป็นเรือนรัก ทำรังฟักไข่บนต้นไม้สูงประมาณ 3 เมตร เมื่อลูกน้อยเป็นลูกเป็ดสีดำที่แข็งแรงแล้ว ลูกเป็ดแดงจึงหล่นตัวลงสู่สระน้ำ แม่และพ่อเป็ดแดงตามลงมาและพาลูกน้อยออกหากินที่สระน้ำและทุ่งนาบริเวณนั้น พ่อแม่เป็ดแดงรักลูก เลี้ยงลูกได้ดีมาก ช่วงเวลาเลี้ยงลูกพ่อแม่เป็ดแดงไม่ยอมห่างจากลูกน้อยเลย
ทุกคนที่อาศัยอยู่ที่สวนประดู่ป่าต่างรับครอบครัวของเป็ดแดงและลูกน้อยเป็นส่วนหนึ่งของสวนด้วยความเต็มใจ เพราะทุกสรรพชีวิตต่างอาศัยและพึ่งพากันโลกนี้จึงสวยงามและสงบสุขได้

"ต้นเกด" ที่อุทยานแห่งชาติหาดวนกร

อุทยานแห่งชาติหาดวนกร เป็นอุทยานทางทะเลที่จัดว่ารักษาความสะอาดได้ดีมากแห่งหนึ่ง หาดทรายทอดยาวดูสะอาดตา ต้นสนที่อยู่ริมหาดมีขนาดใหญ่ หลายต้นมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางเกิน 50 เซนติเมตร หาดวนกรอยู่ห่างจากอุทยานวิทยาศาสตร์พระจอมเกล้า ณ หว้ากอไปประมาณ 20 กิโลเมตร แหล่งเรียนรู้ที่เรียกอุทยานแห่งชาติมักจะมีความโดดเด่นเฉพาะ เช่นอุทยานแห่งนี้ มีหาดทรายสะอาดสวย เส้นทางเดินป่าระยะทางสั้นรอบบริเวณภูเขาเตี้ย ๆ อยู่ใกล้ทะเล บ้านพักรับรองรองรับผู้มาเยือนสอดอยู่ตามดงสน การนวดแผนไทยเป็นกิจกรรมเสริมรายได้ที่สำคัญ มีต้นไม้ต้นหนึ่งชื่อ “เกด” เป็นต้นไม้ประจำจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ให้เรารู้จักและศึกษาเรียนรู้จากป้ายประกอบคำบรรยาย

ปลาการ์ตูนหลังอานม้า

วันที่ 18 สิงหาคม รัฐบาลประกาศให้เป็น “วันวิทยาศาสตร์ไทย” ด้วยวันที่ 18 สิงหาคม พ.ศ.2411 หรือเป็นเวลากว่า 142 ปีมาแล้ว พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 แห่งราชวงศ์จักรี ได้คำนวณการเกิดสุริยุปราคาเต็มดวง ณ บ้านคลองวาฬ ตำบลหว้ากอ อำเภอเมือง จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และก็ปรากฏเหตุการณ์ดังได้คำนวณไว้จริง ฉะนั้น ตำบลหว้ากอ จึงเป็นสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ กระทรวงศึกษาธิการ โดยสำนักงาน กศน. ได้จัดตั้งอุทยานวิทยาศาสตร์พระจอมเกล้า ณ หว้ากอขึ้น อุทยานแห่งนี้มีเรื่องราวทางวิทยาศาสตร์มากมายให้ศึกษาเรียนรู้ เช่นเรื่องความน่ารักของปลาการ์ตูนหลังอานม้า ซึ่งพบเฉพาะในอ่าวไทยเท่านั้น ในบ่อเลี้ยงตื้น ๆ เราได้เห็นพฤติกรรมการเลี้ยงลูก การเพิ่มออกซิเจนให้ลูกน้อยโดยใช้ครีบโบกไปบนกลุ่มตัวอ่อนทั้งพ่อและแม่ปลาการ์ตูนหลังอานม้าต่างผลัดกันแหวกว่ายมาโบกครีบเพิ่มออกซิเจนให้ลูก น่ารักมาก ๆ
เจ้าหน้าที่ผู้ดูแลแหล่งเรียนรู้แห่งนี้ปรารภว่า อยากให้เด็กไทยตั้งใจที่จะเรียนรู้จริง ๆ ในทุกเรื่อง อย่าเพียงแต่ดูและเดินผ่านไป เพราะถ้าเราไม่เข้าใจสิ่งใดอย่างแท้จริง อาจทำให้มีความรู้เหมือนเป็ด รู้ไปทุกอย่าง รู้ไม่จริงซักอย่าง เราก็จะเอาตัวไม่รอดประเทศชาติจะเป็นเช่นไร หากคนไทยไม่รู้จริงแม้เป็นเรื่องที่ควรรู้ได้ เจ้าหน้าที่กล่าวทิ้งท้ายไว้ให้คิด

กล้วยไม้ลูกผสม

ด่านสิงขร จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ในอดีตเคยเป็นเส้นทางเดินทัพของพม่ามายังประเทศไทย และคงเป็นเส้นทางเดินทัพไทยไปพม่าเช่นกัน ปัจจุบันด่านสิงขรเป็นด่านพรมแดนระหว่างไทยกับพม่าด่านเล็ก ๆ ที่มีการค้าขายติดต่อกัน พ่อค้า แม่ค้าส่วนใหญ่เป็นชาวพม่า นำสินค้าพื้นเมือง ผัก ผลไม้ กล้วยไม้ ผลิตภัณฑ์ไม้แปรรูป เช่นโต๊ะ เก้าอี้ เครื่องประดับประเภทหินและสินค้าคุณภาพต่ำจากประเทศจีนมาเปิดร้านขายบริเวณด่าน พ่อค้า แม่ค้าพูดภาษาพม่า ภาษามอญ ภาษาไทยสำเนียงภาคใต้แต่เข้าใจภาษาไทยดีทุกคน
ที่ร้านขายเครื่องประดับหินสีแห่งหนึ่ง มีแม่ค้ารูปร่างน่าตาคมขำโดดเด่นกว่าใคร ได้พูดคุยซักถามทราบว่าเขาเป็นลูกผสมระหว่างมอญกับไทย เรียนหนังสือพม่า พูดภาษาไทยชัดเจน อนุญาตให้ถ่ายภาพด้วยความเต็มใจ ภาพที่เห็นจึงเป็นกล้วยไม้ลูกผสมที่เบ่งบานอยู่ชายแดนไทยพม่าที่ด่านสิงขร เปรียบเทียบกับสาวน้อยชาวมอญหน่ออ่อนที่แตกลำลูกกล้วย ณ สวนประดู่ป่าจังหวัดนครนายก

ผักไร้ดิน Hydroponics

วันแม่แห่งชาติที่ผ่านมา (12 สิงหาคม) ลูกชายพับงานเก็บเข้าตู้ พาแม่ไปเที่ยวไปกินอาหาร เป็นการเอาใจคนใกล้แก่... แม่ลูกเขาก็สดชื่นกันดี ลูกชายเลือกพาไปกินสลัดผักปลอดสารพิษ ผักไร้ดิน ที่เรียกเป็นภาษาวิทยาศาสตร์ว่า Hydroponics มีร้านอาหารร้านหนึ่งที่จังหวัดนครนายกชื่อว่า “ยุทธศักดิ์ไฮโดรฟาร์ม” ร้านนี้เขาปลูกผักไร้ดิน ไร้ยาฆ่าแมลง นำผักที่ปลูกมาประกอบอาหารขาย แม้ร้านจะอยู่ห่างไกลกลับมีผู้คนมากมายไปอุดหนุนร้านนี้ เหตุผลผู้มาอุดหนุนคือการกินเพื่อสุขภาพและความปลอดภัยจากสารพิษนั้นเอง ทุกวันนี้ผู้คนคำนึงถึงความปลอดภัย โดยเฉพาะความปลอดภัยจากอาหารการกิน การพัฒนาที่ขาดความรู้ ทำให้ผู้ประกอบการลืมเรื่องอันตรายจากขั้นตอนและกระบวนการผลิต ผลเสียที่ตามมาอาจทำให้คนทั้งประเทศอ่อนแอด้วยภัยที่มนุษย์ก่อขึ้นด้วยตัวเองนั้นแหละ
ย้อนกลับไปพูดถึงวันสำคัญต่าง ๆ เช่น วันแม่แห่งชาติ วันพ่อแห่งชาติ วันเด็กแห่งชาติ วันต่าง ๆ เหล่านี้ทำให้คนไทยต่างวัยเชื่อมสายใยสายสัมพันธ์กัน โดยเฉพาะกับครอบครัวและวงศ์ตระกูลนับเป็นสิ่งที่ดี ถ้าจะให้ดียิ่งขึ้น ควรมีวันเมตตาแห่งชาติ วันอโหสิกรรมแห่งชาติ เพื่อสันติสุขของมวลมนุษย์

บุญ หรือ ดวงบุญ

หลวงพ่อสอนว่า บุญหรือดวงบุญนั้นมีจริง ทุกคนมีขนาดของดวงบุญไม่เท่ากัน ใครมีดวงบุญใหญ่ก็มีความสุขมาก ใครมีดวงบุญเล็กก็มีสุขน้อย ขึ้นอยู่กับบุญของแต่ละคน ถ้าถามว่าบุญหรือดวงบุญสั่งสมได้อย่างไร หลวงพ่อก็สอนอีกว่า บุญทำได้หลายทาง บุญทางที่หนึ่งเกิดจากการให้ทาน การจุนเจือ เอื้อเฟื้อให้สิ่งของปัจจัยสี่ทั้งหลายได้บุญ ยิ่งให้กับผู้มีศีลบริสุทธิ์ เช่น พระสงฆ์ ย่อมได้บุญมากกว่าการให้ยาจกยากจนธรรมดา และที่สำคัญ ของที่ให้ทานถ้าได้มาโดยบริสุทธิ์และมีความตั้งใจดี ก่อนทำบุญ ขณะทำบุญ หลังทำบุญ บุญที่ได้จะติดเป็นผังชีวิตไปสู่ภพชาติต่อไป ทำให้มีทรัพย์มีสมบัติไม่ขาดแคลน
บุญทางที่สอง บุญจากการรักษาศีล บุญที่เกิดจากการรักษาศีล หลวงพ่อสอนว่า มีอานิสงส์มากกว่าบุญทางที่หนึ่ง คือการทำทาน บุคคลใดผู้รักษาศีลได้ดีได้บริสุทธิ์ บุคคลนั้นมีบุญดวงใหญ่ เป็นผู้มีร่างกายผุดผ่อง การรักษาศีลเป็นการปฏิบัติเฉพาะตนไม่ต้องลงทุนแต่อย่างใด อานิสงส์ของการรักษาศีลทำให้เมื่อไปเกิดในภพชาติหน้ามีผิวพรรณ รูปร่างหน้าตา สง่างามไม่พิกลพิการ
บุญทางที่สาม เป็นบุญและดวงบุญใหญ่ที่สุด คือบุญที่เกิดจากการนั่งสมาธิ บุคคลใดฝึกสมาธิสม่ำเสมอได้ญาณเป็นบุคคลผู้ประเสริฐมีบุญมาก ดวงบุญใหญ่ เมื่อเกิดใหม่ภายภาคหน้ามีปัญญาเป็นเลิศกว่าใคร
บุญทั้งสามทางให้อานิสงส์ไม่เหมือนกัน ทำทานทำให้มีทรัพย์ รักษาศีลทำให้รูปร่างสง่างามสมส่วน ฝึกสมาธิทำให้มีสติปัญญาเฉลียวฉลาดเป็นเลิศ สิ่งที่หลวงพ่อสอนเป็นเหมือนแม่พิมพ์ให้เราแต่ละคนได้ตรองตัวเองว่า ภพชาติที่ผ่านมาเราได้ทำอะไรไปบ้าง ถ้าเรามีทรัพย์ใช้จ่ายคล่องก็แสดงว่าเราทำทานมามาก ถ้าเรามีหน้าตาสะสวย สง่างามย่อมแสดงว่าเรารักษาศีลมาดี ถ้าเราเฉลียวฉลาดสติปัญญาดี เราก็เป็นผู้ฝึกสมาธิมาแต่ภพชาติก่อน ๆ เรามาทำสิ่งดีดีกันเถอะเพื่อภพชาติต่อไป เพราะอย่างไรเราก็ยังคงต้องเวียนว่ายตายเกิดอีกอย่างแน่นอน
หลวงพ่อ : หลวงพ่อธัมมชโย

บัวดิน หรือ บัวสวรรค์

ดอกไม้ชนิดนี้แม้มีถิ่นกำเนิดในอเมริกากลาง อเมริกาใต้ แต่ก็มาอยู่บ้านเรานานแล้ว นานจนคนไทยในภาคเหนือเรียก ดอกไม้ชนิดนี้ว่า ดอกเข้าพรรษา ด้วยว่าชอบบานดอกตอนเข้าพรรษา บัวดินหรือบัวสวรรค์มีชื่อสามัญว่า Zephyranthes ชอบบานหลังฝนตก 1 – 2 วัน หลังจากนั้นก็ร่วงโรยรักษาหัวไว้ใต้ดินรอฝนปีต่อไป
ส่วนใหญ่เรามักเห็นบัวดินเป็นสีชมพู แต่ความจริงแล้ว บัวดินมีสีชมพู สีขาว สีเหลือง ทุกสีมีเกสรสีเหลืองเหมือนกันหมด
เข้าพรรษาปีนี้ที่ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษาสระแก้ว บัวดินสีเหลือง บานดอกให้ชื่นชมความงาม สัก 2 วัน คือ วันที่ 9 – 10 สิงหาคม ก่อนวันแม่แห่งชาติจะมาถึง จึงขอมอบภาพดอกบัวดินสีเหลืองนี้แด่คุณแม่ทั้งแผ่นดินเป็นของขวัญวันแม่แห่งชาติ

นกกาฝากท้องสีส้มที่พัทลุง

เป็นเวลากว่าสองปีแล้วที่จากจังหวัดตรังมา ยังคิดถึงกลิ่นไอของความชื้น ความชุ่มชื่นความร่มเย็นของป่าเขตฝน โดยเฉพาะบริเวณเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทัด จังหวัดพัทลุงซึ่งมีบริเวณพื้นที่ติดกับพื้นที่จังหวัดตรัง ภาพความทรงจำที่ชัดเจนเกี่ยวกับเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแห่งนี้ คือการได้เฝ้าดูนกกาฝากท้องสีส้มบินไป บินมา หากินลูกตะขบ นกตัวเล็ก ๆ บริเวณท้องเป็นสีส้มโดดเด่น ตัวผู้ชอบบินไล่ตัวโน้น ตัวนี้ แสดงตนครอบครองต้นตะขบ 2-3 ต้นในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า
ลงมาตรังครั้งนี้แปงมารับพาไปดูนกที่เดิม แปงพูดว่า ”ลุงปัญญาถ้าคิดถึงและอยากดูเจ้านกกาฝากท้องสีส้ม ลุงปัญญาต้องลงมาภาคใต้ฝั่งอันดามัน เพราะเจ้าตัวนี้มันเป็นนกประจำถิ่นพบบ่อยอยู่บริเวณนี้คะ” นกกาฝากท้องสีส้มมีชื่อสามัญว่า Orange-bellied Flowerpecker

มะขามป้อมต้นไม้ประจำจังหวัดสระแก้ว

ถ้าเราพิมพ์คำว่า “มะขามป้อม” ลงไปใน Website http://www.google.com/ จะมี Website ข้อมูลเรื่องมะขามป้อมมากมาย ที่มะขามป้อมไปเกี่ยวข้องด้วย ทุกข้อมูลน่าสนใจทั้งสิ้น เพราะคุณค่า คุณประโยชน์ของมะขามป้อมนั่นเอง
ผู้เขียนชอบมะขามป้อมมาแต่เด็ก พอเข้าโรงเรียนคุณครูก็สอนว่า มะขามป้อมมีวิตามินซีสูง กินวิตามินซีร่างกายจะสูงใหญ่ ข้อมูลปัจจุบัน ถ้าเนื้อมะขามป้อมหนัก 100 กรัม มีวิตามินซีสูงถึง 19 มิลลิกรัม มีแคลเซียมมากถึง 18 มิลลิกรัม โชคดีที่ชอบมะขามป้อมมาตั้งแต่เด็กเลยสูงถึง 175 เซนติเมตร ในชนบทหาเก็บหากินได้ง่ายไม่ต้องซื้อ มีต้นมะขามป้อมอยู่ใกล้ไร่ชายป่า ไปเลี้ยงควายกับเพื่อนก็เก็บพุทรา เก็บมะขามป้อมกินกันเสมอ จากตัวจังหวัดสระแก้วไปอำเภอวังน้ำเย็น มีการปลูกต้นมะขามป้อมไว้ข้างทางทั้งสองฝั่ง แต่ปลูกโดยการกองดินไว้ในนาเป็นกองเฉพาะต้นไป ต้นมะขามป้อมจึงไม่โต ทุกปีชาวนาถากรอบๆ กองดิน รากมะขามป้อมไม่สามารถเจริญไปทางไหนได้ เพราะมีแต่น้ำล้อมรอบ ต้นมะขามป้อมจึงเป็นเกาะมะขามป้อมถึงฤดูแล้งเผาซังข้าวก็เผาต้นมะขามป้อมไปด้วย
ไม่แน่ใจว่ามะขามป้อมจะเป็นต้นไม้ประจำจังหวัดสระแก้วไปได้อีกนานสักเท่าใด

การเรียนรู้สไตล์ญี่ปุ่น Learning by Japanese style

เป็นเวลาหนึ่งปีที่เฝ้ามองรูปแบบการเรียนรู้ของอาสาสมัครอาวุโสชาวญี่ปุ่น ที่มาช่วยงาน ณ ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษาสระแก้ว เพื่ออนุมานไปถึงวิถีความก้าวหน้า การพัฒนาประเทศของเขา พบรูปแบบการเรียนรู้จากการกระทำของเขาสักหนึ่งเรื่อง
อาสาสมัครเขาพบว่าศูนย์วิทยาศาสตร์ อยู่ในบริบทแวดล้อมที่มีอุทยานแห่งชาติ อันเป็นมรดกโลกคือ อุทยานแห่งชาติปางสีดา และเป็นแหล่งที่มีผีเสื้อชุกชุมน่าศึกษา อาสาสมัครได้ขอบัตรประจำตัวที่แสดงว่าเป็นบุคลากรของศูนย์วิทยาศาสตร์ เพื่อผ่านเข้าเขตอุทยานแห่งชาติในการศึกษาเรียนรู้และเดินทางไปศึกษาผีเสื้อ ถ่ายภาพผีเสื้อเกือบทุกวันหยุดที่ว่าง เมื่อถ่ายภาพมาได้แล้ว นำภาพมาให้ดูและถามถึงผู้รู้ในเรื่องผีเสื้อ เพื่อยืนยันชนิดของผีเสื้อ จากเจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติ จากภูมิปัญญาที่เขียนคู่มือผีเสื้อ เดินทางไปหอสมุดแห่งชาติเพื่อตามค้นคู่มือผีเสื้อของประเทศไทย ที่มีความเที่ยงตรงและยืนยันได้ซึ่งหนังสือไม่มีขายในท้องตลาด จากนั้นนำภาพผีเสื้อจัดแสดงให้นักเรียน นักศึกษา เยาวชน ประชาชนได้ชม เมื่อมาเรียนรู้ที่ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา
ความตั้งใจ ความเข้าใจในบริบทแวดล้อม การประมวลข้อมูลชัดเจน การลงมือปฏิบัติจริง การยืนยันความถูกต้องจากสิ่งที่ปฏิบัติมา การเผยแพร่ความรู้ เป็นการเรียนรู้สไตล์ญี่ปุ่นสไตล์หนึ่ง

แม่บ้าน แม่เรือน

เกือบหนึ่งปีแล้วที่ลูกสาวคนเดียว “ออกเรือน” เดือนนี้เป็นเดือนสิงหาคม ใกล้ถึงวันแม่แห่งชาติ มองเห็นการเปลี่ยนแปลงของลูกสาว ในการดำรงตนครองเรือน ครองชีวิตคู่ คนเป็นพ่อเฝ้ามองอยู่ห่างๆ ด้วยความห่วงใย คงเป็นธรรมดาของคนเป็นพ่อแม่ ความรักในสายเลือดย่อมมีอยู่ อย่าว่าแต่คนเลย นกเป็ดน้ำยังรักลูกน้อยของมัน ยอมตายแทนได้เคยเห็นความจริงมาแล้ว

ความเปลี่ยนแปลงของลูกสาวที่เห็นชัดคือ ความเป็นแม่บ้านแม่เรือน จากชีวิตที่เติบโตมีแต่เรื่องเรียนๆ ทำงานๆ งานบ้านงานเรือนน้อยมาก บัดนี้เขาเปลี่ยนไป ทำกับข้าวกับปลา ดูแลบ้านเรือน แม้จะไม่ดีที่สุดแต่ก็เปลี่ยนไปในทางที่ดี กับสามี พ่อแม่ พี่น้อง ดูแลเอาใจใส่ ด้วยมีญาติเพิ่มขึ้นอีกเท่าตัว มีเพื่อนมีมิตรไปมาหาสู่นับว่ามีความเอื้อเฟื้อเอื้ออาทรเขาเหล่านั้นจึงมาหามาเยี่ยมเยือน

หมอดูเคยทายว่า “คุณจะมีความสุขยามแก่” มาบัดนี้ บอกกับตัวเองว่า “ทุกครั้งที่มาหาลูกสาว ลูกเขย มีความสุขที่เห็นลูกทั้งสองมีสุข ทำหน้าที่ให้กับผู้สูงอายุทั้งสองครอบครัวได้อย่างดี ขอให้บุญที่ลูกทั้งสองประพฤติปฏิบัติ จงเป็นเกราะกำบังสิ่งเลวร้ายต่างๆ อย่าให้มาแผ้วพาลครอบครัวลูกไปตลอดชีวิต ขอให้ลูกเป็นแม่บ้านแม่เรือนที่ดี สำหรับสามีและลูกในอนาคต

เปิดตัว

ขึ้นชื่อเรื่อง เปิดตัว ดูน่าตื่นเต้นแล้ว อันที่จริงก็ตื่นเต้นจริงๆ เพราะคณะเรามีแขกจากประเทศญี่ปุ่น 2 ท่าน ซื่งเป็นอาสาสมัครอาวุโส มาช่วยงานด้านวิทยาศาสตร์ ที่ทำงาน ให้เรามีโอกาสได้ดูแลพาท่านไปชมการแสดง หุ่นละครเล็ก ของ โจ หลุยส์ (joe louis) ที่โรงละคร นาฏยศาลา สวนลุมไนท์บาซ่า กรุงเทพมหานคร

ท่านทั้งสองตื่นเต้นกับการแสดงหุ่นละครเล็ก ซึ่งแสดงประวัติของหุ่นละครจนกระทั่งอวสานของหุ่นละครเล็กของโจ หลุยส์ ซึ่งจะปิดการแสดงลงภายในสิ้นเดือน สิงหาคม ปี 53 นี้

ที่เหนือความตื่นเต้น คณะของเราประกอบด้วย พ่อ แม่ พี่สาว ตื่นเต้นกับลูกชายคนเดียว น้องชายคนเดียว ที่เปิดตัว สาวหน้าตาน่ารัก สูงโปร่ง ผมยาว ให้พ่อ แม่ พี่สาวได้รู้จัก

อาสาสมัครจากญี่ปุ่นทั้งสองท่านเป็นผู้อาวุโสแล้ว เข้าใจสถานการณ์ พูดไทยไม่ชัดเท่าใดพูดว่า “ส่วย ส่วย น่าหรัก น่าหรัก” เสียงลูกชายถอนหายใจดัง “เห่อ”

คืนอันตราย

เวลาห้าทุ่มครึ่งของคืนวันที่ 29 กรกฎาคม 2553 ตื่นขึ้นมาพร้อมอาการปวดหัวอย่างรุนแรง พักบ้านพักอยู่คนเดียวอาการเจ็บป่วยจากความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้มากว่าหนึ่งเดือนแล้ว แม้กินยาลดความดันโลหิตสูงมาตลอด หลังจากไปพบแพทย์คนใหม่ เปลี่ยนยาใหม่อาการไม่ดีขึ้น ความดันโลหิตอยู่ที่ 170/100 เกือบทุกวันไม่เคยสบายตัวเลย
คืนนี้จะไปพึ่งใครได้ ปวดหัวลืมตาเกือบไม่ได้ ภวังค์ความคิดขณะนั้นว่า หรือชีวิตเราจะจบสิ้นที่ตรงนี้แล้ว คลำไปเปิดสวิทซ์ไฟฟ้า ตัดสินใจอีกครั้งอย่างไรต้องลดความดันโลหิตสูงให้ได้ไปหยิบยาลดความดันโลหิตสูงชุดเก่าที่เคยใช้ได้ผลมากว่า 5 ปี และเพิ่งหยุดไปเมื่อเดือนที่แล้วซึ่งดูเหมือนว่าจะควบคุมไม่ได้ที่จริงแล้วอาจเครียดจากงานและการเดินทางก็เป็นได้ ตัดสินใจกินยาตอนห้าทุ่มครึ่งอาการปวดหัวยังไม่ลดลงเวลาผ่านไปเกือบตีหนึ่งวัดความดันโลหิตอีกครั้ง ความดันลดลงเกือบภาวะปกติคือ 140/92 หัวใจเต้น 58 ครั้งต่อนาที
ชีวิตกลับมาอีกครั้งหลังจากเป็นสัมภเวสี(วิญญาณแสวงหาที่เกิด) เร่ร่อนไปกว่าหนึ่งเดือน พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศน์โปรดสัตว์ทั้งหลายว่า “จงดำเนินชีวิตอยู่บนความไม่ประมาทเถิด” คืนอันตรายได้ผ่านชีวิตไปอีกหนึ่งคืนแล้ว

นักดนตรีบรรเลงเพลงจากแก้วแชมเปญ

ที่ปาลิโอ (PALIO) เขาใหญ่ บริเวณทางขึ้นเขาใหญ่ฝั่งอำเภอปากช่อง เป็นสถานที่จำลองคล้ายกับการได้ไปเดินเที่ยวนครเก่าแก่ของอิตาลี คือนครเวนิส ตึกปลูกสร้างดูเก่าสีทึม ๆ มีร้านค้าของเล็ก ๆ ให้หนุ่ม สาว ได้เดิน Shopping ผู้คนที่เดินเที่ยวอยู่ใน Palio เกือบทั้งหมดมีกล้องถ่ายภาพเพื่อบันทึกบรรยากาศแบบ อิตาลี่ ที่นี่
บนถนนที่คนเดินเที่ยวมีกิจกรรมหนึ่งที่น่าสนใจคือ วณิพกบรรเลงเพลงบนปากแก้ว แชมเปญที่มีขนาดแก้วแตกต่างกัน มีระดับน้ำอยู่ในแก้วต่างกัน แก้วแต่ละใบเป็นตัวโน๊ตดนตรีเฉพาะ วณิพกบรรเลงด้วยสุนทรียภาพไม่เคยเหลือบมามองผู้คนที่เดินผ่านไปมาเลย สมาธิอยู่ที่ปากแก้วที่จะเคลื่อนนิ้วไปลูบให้เกิดเสียงดนตรีเท่านั้น ดูการบรรเลงเพลงแล้วมีความสุขตามนักดนตรีไปด้วย
อันที่จริงแล้วการใส่น้ำต่างระดับกันลงไปในแก้วแชมเปญที่มีขนาดต่างกัน เมื่อลูบที่ปากแก้วทำให้เกิดระดับเสียงแตกต่างกัน เป็นกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ในเรื่องคลื่นเสียงที่เกิดจากการสั่นสะเทือน เพียงแต่ต้องทำให้ระดับเสียงกับตัวโน๊ตเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน แล้วนักดนตรีก็บรรเลงเป็นเพลงได้นับเป็นการประยุกต์สิ่งดีดีวิธีหนึ่ง

ซากต้นตะเคียนทองกับแป้งฝุ่นหอม

ความเชื่อเรื่องนางไม้ที่สิงสถิตอยู่กับต้นตะเคียนทอง เป็นความเชื่อที่ฝังใจผู้คนมาช้านานและไม่เคยเสื่อมคลาย โดยเฉพาะผู้คนในชนบทความเชื่อเรื่องภูตผีปีศาจ ยังคงอยู่อีกต่อไป
ที่จังหวัดสระแก้ว ในอดีตคงเคยเป็นป่าไม้ที่มีต้นไม้ใหญ่เป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะต้นตะเคียนทองและคงมีนางไม้สิงสถิตอยู่ทุกต้น แต่นางไม้ไม่สามารถต้านเลื่อยยนต์ของนายทุนตัดไม้ทำลายป่าได้ ปัจจุบันไม่มีต้นตะเคียนทองหลงเหลืออยู่เลย เว้นแต่ที่นางไม้พาต้นตะเคียนทองลงไปฝังไว้ใต้น้ำใต้ดิน...เลยรอดมาบ้าง
วัดใหม่ไพรวัลย์ พระท่านก็อยากสร้างโบสถ์ ยอมให้ฆราวาสใกล้วัดชักรากต้นตะเคียนทองขึ้นมาจากน้ำมาจากใต้ดินนำมาไว้ที่วัด...โดยอ้างว่าวิญญาณนางไม้ไปบอก..ผู้คนหลั่งไหลมาวัดใหม่ไพรวัลย์ พร้อมแป้งฝุ่นหอม สำหรับโรยตามซากต้นตะเคียนทองเพื่อเอาใจนางไม้ โดยหวังว่านางไม้คงจะบอกใบ้ให้เป็นตัวเลขที่สอดคล้องกับหวยของรัฐบาล สลากกินแบ่งรัฐบาล ที่ออกสม่ำเสมออย่างต่อเนื่อง
สรุปว่า ความเชื่อของประชาชนสอดรับกับความเชื่อของรัฐบาลในเรื่องโชคจากหวย

ป่าฟื้นตัวในพื้นที่ทหารจังหวัดสระแก้ว

จากข้อมูลทางธรณีวิทยา ระบุว่า พื้นที่ดินสระแก้วเป็นดินกรวดลูกรัง ชั้นล่างเป็นดินเหนียวมีอินทรียวัตถุ ธาตุโพแทสเซียม ฟอสฟอรัส ต่ำ ไม่เหมาะในการทำเกษตรเพราะจะต้องใช้ทุนในการจัดการสูง ควรปล่อยไว้เป็นป่าธรรมชาติ
สภาพความเป็นจริง เกษตรกรในจังหวัดสระแก้วส่วนใหญ่ใช้ที่ดินของตนปลูกต้นยูคาลิปตัส เพื่อขายให้โรงงานทำกระดาษ ด้วยความเคยชินกับการทำการเกษตรแนวใหม่ แม้ปลูกต้นยูคาลิปตัส เกษตรกรเกือบทั้งหมด ได้ใช้ยาฆ่าหญ้า ได้ใส่ปุ๋ย กับต้นยูคาลิปตัส ซึ่งเป็นการเพิ่มต้นทุนในการจัดการ หากคิดอย่างละเอียดอาจพบว่าขาดทุน หรือไม่ได้กำไรเลย เพียงแต่ได้เงินมาเป็นก้อนเท่านั้น
ส่วนพื้นที่ ที่ทหารครอบครองได้ปล่อยแผ่นดินทิ้งไว้ เวลาผ่านมาเกือบยี่สิบปีพื้นที่ว่างเปล่า มีต้นไม้ป่าเริ่มเจริญเติบโตเป็นป่าธรรมชาติมีความหลากหลายทางชีวภาพทั้งพืชและสัตว์
หากมีเวลาต้องการศึกษาการฟื้นตัวของป่าในพื้นที่ของทหารบริเวณที่กำหนดเป็นสถานที่ฝึกนักศึกษาวิชาทหารของจังหวัดสระแก้ว สามารถศึกษาเรียนรู้ได้ดีแห่งหนึ่ง

น้ำใต้ดินท่วมฐานเรียนรู้เรื่อง"ดิน"

ข้อสรุปทางธรณีวิทยาของดินสระแก้ว (Sa kaeo series : Ska) คุณสมบัติทางเคมีมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ อินทรียวัตถุ ฟอสฟอรัส โพแทสเซียมต่ำ ดินมีความเป็นกรด pH 5.0 – 6.5 เป็นดินที่เกิดจากตะกอนน้ำพัดพามาทับถมบนที่ราบตะกอนน้ำพาบริเวณตะพักลำน้ำจึงเป็นดินตื้น พบลูกรังภายใน 50 เซนติเมตร ไม่เหมาะในการเกษตร เพราะจะใช้การจัดการอย่างมาก ควรปล่อยไว้เป็นป่าธรรมชาติ
ที่ฐานเรียนรู้เรื่องดินของศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษาสระแก้ว ขุดเป็นหลุมลึกประมาณหนึ่งเมตรห้าสิบเซนติเมตร ทำบันไดเดินลงไปศึกษาชั้นดิน ดินบนเป็นดินร่วนปนทรายปนกรวดสีน้ำตาล ดินล่างเป็นดินร่วนเหนียวปนกรวดสีเหลืองปนแดง ถัดลงไปเป็นดินเหนียวสีเหลืองปนแดงที่ความลึก 150 เซนติเมตร ถึงฤดูฝนน้ำใต้ดินเต็มบ่อ ขอบหลุมพังทลายด้วยดินล่างเป็นดินเหนียวที่อ่อนนุ่ม เมื่อขังน้ำจึงทำให้ขอบหลุมพัง ซึ่งเป็นธรรมชาติของดินสระแก้วเป็นสภาพที่ควรศึกษาเรียนรู้ถึงบริบทแหล่งทางธรณีวิทยาของดินสระแก้ว

นกกินปลีอกเหลืองกับดอกพู่ชมพู

ที่สวนประดู่ป่าต้นพู่ชมพูหรือพู่นายพล บานดอกสีชมพูเต็มต้น แม้ว่าพู่ดอกดูเป็นเส้นฝอยกระจายแต่กลางกระเปาะของดอกพู่ชมพูกลับอุดมไปด้วยน้ำหวาน ทุกครั้งที่พู่ชมพูบานดอก นกกินน้ำหวาน เช่น นกกินปลี มักมารุมล้อมอยู่ที่ต้นไม้ชนิดนี้ตั้งแต่เช้าจนเกือบเที่ยงทุกวัน
สัปดาห์ที่ผ่านมากลับไปพักผ่อนฟื้นสุขภาพที่สวนประดู่ป่า ได้ยินเสียงนกร้องดัง “วิตวิตวิต วี้วี้วี้ด” ที่ต้นพู่ชมพู เมื่อเดินไปใกล้ภาพที่เห็นคือนกกินปลีอกเหลือง (Olive – backed Sunbird)และนกกินน้ำหวานอีกชนิดหนึ่งคล้ายนกกินปลีสีเรียบ (Plain Sunbird) เกาะดูดน้ำหวานของดอกพู่ชมพูอยู่กว่าสิบตัว ใช้กล้องถ่ายภาพสวย ๆ ได้ โดยเฉพาะกินปลีอกเหลืองตัวผู้ ได้แสดงพฤติกรรม “เกี้ยวพาราสี” ตัวเมีย ขยับขนสีเหลืองบนปีกทั้งสองข้างดูสวยงามและแปลกตาดี
ที่สวนประดู่ป่า นกและคนเป็นมิตรกัน นกอาศัยป่าเป็นบ้าน เป็นแหล่งขยายเผ่าพันธุ์ มีต้นไม้เป็นแหล่งอาหารไม่มีสารพิษสารเคมีทำลายพืช ทำลายแมลง ทำลายแหล่งอาหารในวงจรธรรมชาติ นกกับคนอยู่ร่วมกันต่างได้รับผลประโยชน์และความสุขทั้งสองฝ่าย

ฤดูกาลกับความคิดถึง

เมื่อฤดูฝนเข้าสู่รอบแห่งฤดูกาล ธรรมชาติก็เปลี่ยนแปลง ฝนตกต่อเนื่อง ต้นไม้ ใบหญ้าเขียวชอุ่ม นกอพยพ เช่น แซงแซวสีเทา นกจับแมลงคอแดง ได้จากไปแล้วสำหรับปีนี้ เมื่อเดือนที่ผ่านมายังเห็นเขาบินอวดโฉมลงโฉบแมลงบนพื้นดินอยู่เลย โลกเปลี่ยนแปลง ฤดูกาลเปลี่ยนไป ความคิดถึงโหยหา สิ่งที่เคยพบ เคยเป็น เคยเจอ ทำให้เป็นทุกข์ได้เหมือนกันนะ นี่กระมังที่พุทธศาสนาเรียกว่า “ภวตัณหา” ความอยากให้เป็น อยากให้อยู่ อยากให้เหมือนเดิม มันเป็นกิเลสชนิดหนึ่งเชียวแหละ
อย่างไรก็ตาม ปุถุชนคนธรรมดาที่พยายามมองการเปลี่ยนแปลงและเป็นไปของธรรมชาติเทียบเคียงกับหลักธรรมของพุทธศาสนายังอ่อนไหวกับการเปลี่ยนแปลงแห่งฤดูกาล ผนวกกับความคิดถึงเจ้านกอพยพตัวน้อยผู้จากไปอีกหนึ่งฤดูกาลแล้ว

ซากดึกดำบรรพ์ที่เหมืองถ่านหิน

ที่อำเภอแม่เมาะ จังหวัดลำปาง เป็นบริเวณหนึ่งที่สำรวจพบถ่านหินและถูกสำรองไว้เป็นพลังงานของประเทศ ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่เจ็ด พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว วิธีขุดถ่านหินใช้วิธีเปิดหน้าดิน ขนย้ายส่วนที่เป็นดินออกไปกองไว้ เพื่อนำกลับมากลบดังเดิมในโอกาสที่ขุดถ่านหินนำไปใช้พอแล้ว วิธีการเช่นนี้นับเป็นโอกาสที่ทำให้สามารถเรียนรู้สิ่งที่เกิดขึ้นกับโลกของเรานับเวลาล้านปีที่ผ่านมาได้จากซากดึกดำบรรพ์ที่พบเจอจากการขุดลึกลงไปในชั้นดินกว่าสามร้อยเมตรบริเวณที่เคยเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำ (Wetland) มาก่อนในอดีต
เหมืองแม่เมาะเคยเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำในอดีต เมื่อขุดลงไปจึงพบซากดึกดำบรรพ์ เช่นซากช้างโบราณ ช้างสี่งา ซากหอย ซากตะพาบ ซากสาหร่าย ซากอื่น ๆ ซึ่งมีอายุนับล้านปี ในอนาคตเหมืองแม่เมาะจะปิดตัวลง เหมืองแม่เมาะจะถูกจัดการให้เป็นพิพิธภัณฑ์แหล่งเรียนรู้เรื่องซากดึกดำบรรพ์และประวัติศาสตร์การทำเหมืองถ่านหินของประเทศไทย ให้มนุษย์ชาติทั่วโลกได้ศึกษาแหล่งเรียนรู้แห่งนั้น