ใบตองตึง

ต้นตองตึง เป็นไม้ป่ายืนต้นใบลักษณะคล้ายต้นสักหรือต้นชาดในภาคอีสาน แต่ใบตองตึงไม่มีขน ใบที่ยังไม่แก่คนในภาคเหนือโดยเฉพาะจังหวัดแม่ฮ่องสอน นิยมเก็บมาห่อของเช่นห่อข้าวห่อ ห่อของจิปาถะคล้าย ๆ ใบตอง หรือใบบัวในภาคกลางนั่นแหละ ใบตองตึงเมื่อแก่และหล่นจากต้นเก็บมาจำนวนมาก ๆ นำมาทำเป็นตับมุงหลังคากระท่อมคล้ายจากหรือแฝก มีความทนทานได้ 4-5 ปี คุณสมบัติกระท่อมที่มุงด้วยใบตองตึง อยู่สบายไม่ร้อนที่บ้านรักไทยชาวไทยเชื้อสายจีนยูนาน ทำบ้านด้วยดินเหนียวมุงหลังคาด้วยใบตองตึงอยู่สบายกลมกลืนกับธรรมชาติเมื่อผุพังก็ย่อยสลายดูดีมีศิลปะน่าชมไม่มีปัญหาต่อสิ่งแวดล้อม

เหมืองส่งน้ำเพื่อการเกษตรแบบขั้นบันได

เมื่อเดินทางมาจังหวัดแม่ฮ่องสอน หากเดินทางโดยรถยนต์สิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้คือการขับรถคดโค้งสูงๆ ต่ำๆ ไปบนภูเขา อาจขึ้นไปสูงถึง 1400 เมตร จากระดับน้ำทะเล ผ่านหมู่บ้าน ชุมชนซึ่งเป็นที่ราบลุ่มกลางขุนเขาเป็นเช่นนี้ตลอด ที่ตัวจังหวัดแม่ฮ่องสอนก็มีความสูงจากระดับน้ำทะเล 250 เมตรเท่านั้น จากวิถีชุมชนที่อยู่ในหุบเขานี้เองทำให้การเกษตรกรรมของแม่ฮ่องสอนมีลักษณะทำเป็นขั้นบันใด ทำเป็นแปลงคันนาขนาดเล็กลดหลั่นกัน คันนาบริเวณหุบเขาอุดมสมบูรณ์ไปด้วยแร่ธาตุอาหาร ระบบให้น้ำ ใช้วิธีการของภูมิปัญญาบรรพบุรุษคือการกักน้ำด้วยฝายแม้วจากที่สูงส่งน้ำมาตามเหมืองเล็ก ๆ ขนาดของเหมืองกว้างประมาณ 1 ฟุต แยกลงไปในนาลดหลั่นกัน ไม่ต้องใช้แรงงาน หรือพลังงานเครื่องจักร ใช้วิธีธรรมชาติของเหลวย่อมไหลจากที่สูงลงสู่ที่ต่ำเพื่อใช้ประโยชน์ในการผ่อนแรง

บ้านรักไทย

“บ้านรักไทย” เป็นชื่อชุมชนชาวจีนยูนานที่อพยพมาอยู่บนภูเขาในเขตอำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน ซึ่งเป็นพื้นที่ที่สูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 1,150 เมตร การอพยพของคนไทยเชื้อสายจีนกลุ่มนี้ (ได้บัตรประชาชนแล้ว) เข้ามาสมัยปฏิวัติในจีน มาพร้อมกับกองพล 93 สิ่งที่ชาวยูนานนำติดตัวมาด้วยคือพันธุ์ชาที่ชื่ออู่หลง เมื่อชงแล้วมีกลิ่นหอมเฉพาะ รสชาติกลมกล่อมชุ่มคอ ผู้เขียนไม่ค่อยถนัดดื่มชายังรู้สึกชอบชาที่หมู่บ้านรักไทยแห่งนี้.... เดินชมร้านชาที่มีหลายร้านตกแต่งบรรยากาศเหมือนเมืองจีนเกือบทุกแห่ง ทุกร้านผนังทำด้วยดินเหนียวหลังคามุงด้วยใบตองตึงเป็นส่วนใหญ่ เดินชิมชาไป 2-3 ร้านไปหยุดนั่งคุยกับลูกชายของร้านชาปิงปิง ชื่อ อาฉั่ง อายุประมาณ 16-17 ปี อาฉั่ง หรือ ชาญวิทย์ จบชั้นมัธยมต้นแล้ว อาฉั่งช่วยแม่ทำร้านชาต้อนรับนักท่องเที่ยว ร้านชาปิงปิงมี Guest house.อยู่ 6-7 หลัง อาฉั่งมีอัธยาศัยดีมากหลังจากไปสั่งให้แม่ทำอาหารยูนานชื่อหมูพันปีและผัดยอดถั่วลันเตาให้ผู้เขียน อาฉั่งกลับมาบอกเล่าเรื่องราวต่าง ๆ ให้ฟัง ทั้งความเป็นมาของหมู่บ้าน จำนวนครอบครัว อาฉั่งเล่าว่ารวมกันประมาณ 300 กว่าครอบครัว มีผู้คนอยู่ประมาณ 1,500 คน อาชีพส่วนใหญ่ทำไร่ชาบนภูเขา โดยเฉพาะชาพันธุ์อู่หลง งานหนักทั้งหมดผู้ชายทำ งานบ้าน งานเก็บใบชาผู้หญิงทำ
อาฉั่งตั้งข้อสังเกตว่า 2-3 ปี ที่ผ่านมามีนักท่องเที่ยวเข้ามาเยี่ยมบ้านรักไทยเพิ่มขึ้น ซึ่งทำให้ทุกคนมีรายได้ แต่สิ่งที่พบคืออ่างเก็บน้ำของหมู่บ้านมีสีดำคล้ำกว่าเดิม เกรงว่าน้ำจะเสีย บางปีถ้าน้ำมากล้นผ่านฝายไปก็ดี ถ้าน้ำไม่มากน้ำมีสีดำเช่นปีนี้
นี่เป็นสำนึกหนึ่งของเด็กหนุ่มที่เฝ้ามองชุมชนของตน ผู้นำหมู่บ้านจะคิดบ้างหรือเปล่าไม่แน่ใจ
ขอขอบคุณ ผู้แนะนำสถานที่บ้านรักไทย ท่าน ผอ.ถนิต แท่งทองคำ กศน.แม่ฮ่องสอน

บ้านรวมไทย(ปางอุ๋ง)

บ้านรวมไทยหรือคนเหนือเรียกบ้านปางอุ๋ง ชุมชนบ้านรวมไทยไม่ใช่ชาวจีนยูนานเหมือนบ้านรักไทย แต่เป็นชาวไทยใหญ่ เป็นส่วนใหญ่ การเดินทางขึ้นไปบ้านปางอุ๋ง ทางแคบกว่า ชันกว่า และสูงกว่า บ้านรักไทย ข้อแนะนำหากจะเดินทางต้องตรวจสภาพรถให้สมบูรณ์ร้อยเปอร์เซ็นต์ คนขับมีประสบการณ์ มีความคุ้นกับรถที่ตนขับ เพื่อความปลอดภัย สภาพทั่วไปของปางอุ๋งเป็นหมู่บ้านที่รองรับนักท่องเที่ยว เพื่อมาพักค้างแรม จึงปรากฏมี Home stays อยู่มาก พบวัยรุ่นชาวไทยใหญ่กลางเต็นท์ไว้ให้นักท่องเที่ยวเช่าอยู่บริเวณริมอ่างเก็บน้ำปางอุ๋ง บรรยากาศเป็นสวนสนภูเขาอยู่ริมอ่างน้ำ ธรรมชาติสวยงามไปอีกแบบหนึ่ง อาจเหมาะกับ หนุ่มสาวที่ชอบการผจญภัยชอบบรรยากาศธรรมชาติที่คล้ายประเทศในแถบยุโรป

ถนนคนเดินที่อำเภอปาย

แม้ว่าคืนวันนี้เป็นคืนวันอาทิตย์ ถนนคนเดินที่อำเภอปาย ก็ไม่ได้ซบเซาเท่าใด ร้านค้าบนถนนยังเหมือนเดิม ชาวต่างชาติทั้งผิวขาว ผิวดำ เดินท่องเที่ยวดูมีความสุข สิ่งที่ดูต่างไปจากปีที่แล้วคือมีร้านอาหารมุสลิม ชื่อร้านอาหรับราตรีเพิ่มขึ้น ลูกค้ามีทั้งฝรั่งและแขก มีคลินิกคุณหมอรักษาเด็ก พ่อแม่อุ้มลูกนั่งรอล้นออกมาถึงริมถนน วณิพกเล่นดนตรีมีเพิ่มขึ้นที่นับได้กว่า 7 จุด ที่น่ารักเห็นจะเป็นตำรวจจราจรสวมชุดตำรวจเป็นวณิพกเล่นดนตรีรับบริจาคเงินช่วยเด็กชาวเขา ผู้คนบริจาคมากเหมือนกัน ถนนคนเดินเป็นสถานที่กระจายรายได้จากผู้มีเงิน นักท่องเที่ยวทั่วประเทศ ทั่วโลก สู่ชุมชนสังคมชนบทที่มีธรรมชาติเป็นทรัพย์สมบัติเป็นจุดขาย
ข้อควรคำนึง สิ่งที่รัฐบาลควรให้ความสนใจคือการจัดสรรงบประมาณพัฒนาสาธารณูปโภค โดยเฉพาะถนนหนทาง แหล่งท่องเที่ยวทุกแห่ง เพื่อความปลอดภัยต่อนักเดินทางที่นำเงินไปกระจายรายได้ นับเป็นการพัฒนาประเทศในองค์รวมวิธีที่ดีวิธีหนึ่ง

นกไต่ไม้หน้าผากกำมะหยี่

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าลุ่มน้ำปาย ตั้งอยู่ก่อนถึงอำเภอปายประมาณ 12 กิโลเมตร เดินทางมาจากแม่ฮ่องสอนแต่เช้า เวลาบ่าย 3 โมงกว่าถึงเขตรักษาพันธ์สัตว์ป่า เหนื่อยจากการเดินทางมาเกือบทั้งวัน ตัดสินใจพักค้างคืนที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแห่งนี้ หลังจากอาบน้ำอุ่นกระตุ้นความสดชื่นให้ร่างกาย ชงกาแฟดำ (ไม่ใสครีม ไม่ใส่น้ำตาล) ถือติดมือ คล้องกล้องส่องทางไกลตัวเดิม Olympus เดินไปรอบที่พัก สำรวจดูว่ามีนกอะไรให้ดูบ้าง ประมาณชั่วโมงกว่าพบนกเจ็ดชนิด เริ่มจากบริเวณชายป่าเห็นขณะที่นกบินขึ้น คิดเข้าข้างตัวเองว่า เป็นเจ้าแต้วแล้วสีน้ำเงินเพศผู้เพราะเห็นสีน้ำเงิน ด้านหลังชัดเจน (ถ้าผิดก็ขออภัยนะ) ตัวที่สองที่พบคือนกไต่ไม้หน้าผากกำมะหยี่พบสามตัว ไต่ขึ้น ไต่ลงรอบกิ่งไม้ มีตัวหนึ่งที่จับหนอนได้และจัดการเรียบร้อย ตัวที่สาม ตัวทีสี่ ตัวที่ห้า ได้แก่กาฝากก้นเหลือง เขียวคราม เหลืองก้านตองปีกสีฟ้า ตัวที่หกเจ้าแซงเซวสีเทาพบเย็นมาก ๆ แล้ว และปิดท้ายด้วยนกกระเบื้องผา ส่วนใหญ่นกที่พบเป็นเพศผู้เกือบทั้งหมด
เพิ่มความตื่นเต้นอีกนิดขณะเดินทาง รถวิ่งมาจากอำเภอปาย ประมาณ 36 กิโลเมตร งูจงอางยาวกว่า 2 เมตร จะข้ามถนนแต่หันกลับนับเป็นความตื่นเต้นครั้งที่สองที่พบงูจงอางในธรรมชาติ

อุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้

ระหว่างเส้นทางจากจังหวัดเชียงใหม่ไปจังหวัดพะเยา ระยะทางประมาณร้อยกว่ากิโลเมตร ผ่านอำเภอเวียงป่าเป้า เส้นทางสวยงามวิ่งผ่านอุทยานแห่งชาติหลายแห่งรวมทั้งเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าด้วย แวะพักรถที่อุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้ เมื่อเดินศึกษาพบว่าอุทยานแห่งนี้ไม่เหมือนใคร เพราะเป็นอุทยานแห่งชาติที่ปกป้องธรรมชาติทางน้ำ คือน้ำแม่ตะไคร้ ในเดือนมกราคมน้ำแม่ตะไคร้ใสมองเห็นก้อนหินใต้น้ำ เห็นฝูงปลาชื่อปลาจาดเป็นปลาเกล็ดคล้าย ๆ ปลากระบอกตัวโตกว่าปลาทูนิดหน่อยและยาวกว่าปลาทู 2 นิ้ว นับหมื่น ๆ ตัว ดูแล้วเพลิดเพลินปลาจาดเป็นปลาคุ้มครองตามกฎหมายคุ้มครองสัตว์ป่า บริเวณสะพานไม้มีที่นั่งชมนก ชมปลา นกที่พบมากที่สุด คือ ปรอดหัวโขน ถือเป็นแหล่งศึกษานกปรอดหัวโขนได้ บนต้นไม้ใหญ่ของอุทยานแห่งนี้ นกปรอดหัวโขนหยอกล้อ ปล่อยตัวตกลงจากกิ่งไม้สูง ดูแปลกและน่ารัก
สรุปว่า อุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้เป็นแหล่งศึกษาปลาจาดและนกปรอดหัวโขนได้

ไม้กลายเป็นหินอยู่ใต้ดินที่จังหวัดตาก

เมื่อเดินทางจากจังหวัดลำปางไปกรุงเทพมหานคร ก่อนถึงจังหวัดตากประมาณ 30 กิโลเมตร มีป้ายแยกซ้ายมือบอกว่า “วนอุทยานไม้กลายเป็นหิน ระยะทาง 2.5 กิโลเมตร” ถนนปูนเรียบลัดเลาะผ่านป่าโปร่งสองข้างทางไม่มีบ้านผู้คน บริเวณพื้นดินมีก้อนหินก้อนกลม ๆ ขนาดมะพร้าวน้ำหอมที่ปอกเปลือกแล้วเต็มไปหมด สันนิษฐานว่าพื้นที่บริเวณนี้เคยเป็นท้องน้ำมาก่อนในอดีต ปัจจุบันไม่มีน้ำแล้ว เมื่อไปถึงบริเวณที่ขุดพบต้นไม้กลายเป็นหินพบความอลังการของต้นไม้ในโลกดึกดำบรรพ์ลำต้นเปลาตรง เส้นผ่าศูนย์กลาง ประมาณ 1.80 เมตรวัดได้ยาวกว่า 72 เมตร นอนสงบนิ่งมากว่าล้านปี มีคำถามตามมาต้นไม้กลายเป็นหินได้อย่างไร คำตอบอธิบายว่าไม้กลายเป็นหินเกิดจาก...เป็นกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ อธิบายคงยาวมากให้ไปศึกษาและสืบค้นจากแหล่งเรียนรู้แห่งนี้ดู นอกจากการศึกษาต้นไม้กลายเป็นหินแล้ว บริเวณแหล่งเรียนรู้นี้ยังพบสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กเกือบจิ๋ว คือตัวเล็นหรือกระเล็นเป็นกระรอกพันธุ์เล็กชนิดขนปลายหูสั้นวิ่งอยู่ทั่วไปให้เราได้ศึกษาเรียนรู้

กล้วยป่า/ต้นงิ้วป่า

บริเวณหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติทับลานที่ 13 (น้ำตกสวนห้อม) อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา แม้ว่าเป็นหน่วยพิทักษ์เล็ก ๆ แต่มีสิ่งที่น่าสนใจหลายอย่าง ที่โดดเด่นคือ เป็นบริเวณที่เกิดทะเลหมอกเสมอ ๆ นักท่องเที่ยวจึงชอบมากางเต็นท์พักแรมเพื่อชมธรรมชาติ ชมทะเลหมอก บริเวณหุบเขามีต้นกล้วยป่าขึ้นอยู่กระจาย กล้วยป่าผลัดกันออกปลีมีลูกตลอดทั้งปี พอสุกก็เป็นอาหารของนกของสัตว์ ปลีกล้วย ต้นกล้วยเป็นอาหารของคนได้ สรรพคุณทางสมุนไพรของกล้วยป่าเคยอ่านพบใน Website ว่ายางกล้วยสามารถห้ามเลือดได้ หัวปลีกินแล้วลดความดันโลหิตสูงได้ ผลดิบแก้ท้องเสีย ผลสุกเป็นยาระบาย กล้วยป่ามีชื่อสามัญว่า Cavendish Banana ชื่อวิทยาศาสตร์ Musa acuminata Colla นอกจากนี้ยังพบต้นงิ้วป่าออกดอกสีแสดเต็มต้นดอกโตสวยงามมาก นกแซงแซวหงอนขนเกาะกินน้ำหวานในดอกงิ้วป่า อ้างอิง www.vegetableinthailand.com

ช้างแดง

ช้างแดง เป็นกล้วยไม้ป่าชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Rhynchostylis gigentea (Lindl.) Ridl. ช้างแดงบานดอกช่วงเดือนธันวาคมถึงเดือนมกราคม ดอกมีขนาดประมาณ 2 เซนติเมตร ออกดอกเป็นช่อห้อยลงคล้ายรวงข้าว กลิ่นดอกหอมลึกล้ำกลิ่นเฉพาะไม่เหมือนใคร ช้างแดงมีชื่ออื่น เช่น ช้างกระ ช้างเผือก ช้างดำ ถ้าสีขาวและมีจุดสีม่วงแดงก็เรียกช้างกระ ถ้ามีสีแดงเข้มเรียกช้างแดง ถ้าสีแดงเข้มมาก ๆ น่าจะเป็นช้างดำ แต่ที่เห็นในภาพถ่าย คือ ช้างแดงในสวนประดู่ป่าแคมป์ออกดอกให้เห็นครั้งแรก (ถ่ายภาพเมื่อวันที่ 23 มกราคม 53) นำมาเลี้ยงได้ประมาณหนึ่งปีแล้ว
หมายเหตุ ข้อมูลบางส่วนได้จากหนังสือ กล้วยไม้ป่าเมืองไทย สลิล สิทธิสัจจธรรม

ไก่ฟ้าหลังขาว ที่อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่

วันที่สิบเก้ามกราคม มีโอกาสพาอาสาสมัครอาวุโสสองสามีภรรยาจากประเทศญิ่ปุ่น ไปศึกษาเรียนรู้ห้องสมุดธรรมชาติซึ่งมีความสำคัญลำดับที่ 1 ของประเทศไทย คือ อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ อ.เมือง จ.นครนายก ที่จริงแล้วอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่มีอาณาบริเวณคลุมพื้นที่ถึง 4 จังหวัด คือ นครราชสีมา สระบุรี ปราจีนบุรีและนครนายก (แต่ที่ทำการของอุทยานตั้งอยู่ในพื้นที่จังหวัดนครนายก) อาสาสมัครฯ ตื่นเต้นกับขี้ช้าง ตื่นเต้นกับคำอธิบายเมื่อเห็นขี้ช้างพร้อมฉี่ ว่าเป็นของเพศเมีย หรือเพศผู้ ตัวเล็กหรือตัวใหญ่ ต้องใช้ทักษะทางวิทยาศาสตร์คือ การสังเกต การวิเคราะห์ สรีระของช้างและอวัยวะเพศ ที่จะทำให้ฉี่แล้วสร้างรอยไว้บนถนนว่าเป็นแบบใด
อาสาสมัครฯ ตื่นเต้นกับ ไก่ป่าตุ้มหูขาว ลิง กวาง เก้ง กระแต นกเงือก เสียงชะนี เสียงนก และตื่นเต้นมากเมื่อได้พบ ไก่ฟ้าหลังขาว พยายามช่วยกันบันทึกภาพได้คนละครึ่งตัว ก่อนจากกันทั้งสองคนมาขอบคุณ และขอมา Camping ที่อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่อีกสักครั้งก่อนกลับญี่ปุ่น
หมายเหตุ ไก่ฟ้าหลังขาว ชื่อสามัญ Silver Pheasant ชื่อวิทยาศาสตร์ Lophura Nycthemera

วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ ....ประติมากรรม ภูมิปัญญา และวิทยาศาสตร์

บ่ายวันอาทิตย์ ช่วงฤดูหนาวแดดค่อนข้างจัด อุณหภูมิที่จังหวัดลพบุรีประมาณ 33 องศาเซลเซียส มีต่างชาติชาวยุโรปประมาณสิบคน เดินดูบ้าง นั่งคุยกันบ้าง ณ บริเวณประติมากรรม วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ ซึ่งเป็นพุทธสถานที่เก่าแก่คู่พระมหาราชวังของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช บนพื้นที่ประมาณ 20 ไร่ มองไปทั่วบริเวณวัด สัดส่วนผู้ชมคนไทยต่อชาวต่างชาติเป็น 1 : 9 เป็นสัดส่วนที่น่าสนใจ ไม่รู้ว่าชาวต่างชาติมาชมด้วยวัตถุประสงค์ใด แต่ท่าทางทุกคนสนใจ ที่สังเกต ถ่ายภาพ จดบันทึก พูดคุยกัน สำหรับผู้เขียนซึ่งเป็นหนึ่งในสิบ ผู้มาเยี่ยมชมมีวัตถุประสงค์ เพื่อบันทึกภาพวัดพระศรีรัตนมหาธาตุอย่างตั้งใจ ทุกที่ทุกมุมล้วนแล้วแต่แทรกความสวยงามและมีศิลปะทั้งสิ้น หลังจากที่ผ่านไปผ่านมาเป็นเวลาสามสิบกว่าปีแล้วไม่เคยแวะเลย เพิ่งจะเข้าไปเยี่ยมชมในครั้งนี้คิดได้ก็เกือบสายเกินไปเสียแล้ว

แกะดำหรือไข่แดง

เส้นทางจากตัวจังหวัดสระแก้วมุ่งสู่อุทยานแห่งชาติปางสีดา ระยะทางประมาณ 30 กิโลเมตร สองข้างทางมีบ้านเรือนสลับกับสวนยูคาลิปตัสไปตลอด พื้นที่ส่วนใหญ่ 80 เปอร์เซ็นต์เป็นสวนยูคา แต่ที่บ้านหนองปรือมีบ้านหลังหนึ่งไม่ปลูกยูคา กลับปลูกถั่วฝักยาวพื้นที่ประมาณ 3 ไร่ ในสวนติดตั้งระบบรดน้ำด้วยสปริงเกอร์ มองจากบนถนนลงไปต้นถั่วฝักยาวกำลังออกฝักสวยงาม เสียดายว่า ไม่ได้มีโอกาสพูดคุยกับเจ้าของ ในโอกาสต่อไปหากได้พูดคุยจะถามว่า มีรายได้จากการปลูกถั่วฝักยาวต่อวัน ต่อเดือน ต่อปีอย่างไร ทำไมถึงได้ปลูกถั่วฝักยาวคนอื่นเขาปลูกยูคากันหมด สวนถั่วฝักยาวถูกมองว่าเป็นแกะดำที่ไม่เหมือนคนอื่นหรือไม่ หรือว่าเป็นไข่แดงในความรู้สึกของผู้ปลูก จะอย่างไรก็ตามความเชื่อเบื้องต้น เชื่อว่า รายได้ต่อวัน รายได้ต่อเดือน จากการปลูกถั่วฝักยาว ต้องมากกว่ารายได้ต่อ 3 ปี ของการปลูกต้นยูคาลิปตัสอย่างแน่นอน หรือว่ามีประเด็นอื่น ๆ ซ่อนอยู่ในความเป็นจริงที่มองไม่เห็น

บนรอยทราย

จากการไปดูงานที่ประเทศญี่ปุ่น ได้เห็น ได้รับรู้การจัดการเรื่องขยะในมหานครโตเกียวแล้ว รู้สึกประทับใจมาก เขาใช้วิธีการให้ทุกครอบครัวมีส่วนรับผิดชอบในขยะของตน จึงไม่เห็นถังขยะอยู่ริมถนนเหมือนในบ้านเราและไม่เห็นขยะตามท้องถนนเลย นับเป็นการจัดการแบบมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง
ที่เมืองไทยมองไปทางไหนล้วนแต่พบเจอขยะ บริเวณชายหาดแม่รำพึง อำเภอเมือง จังหวัดระยอง เมื่อ 20 ปีที่แล้ว สะอาดมาก ทรายก็สะอาด ภาพนั้นยังอยู่ในความทรงจำมาจนบัดนี้ ปัจจุบันหาดแม่รำพึงมีขยะสารพัดชนิด แม้ว่ายังไม่มากมายแต่แนวโน้มหากไม่จัดการอย่างถูกต้องความสวยงามของหาดแม่รำพึงคงจะหมดไป ขยะไม่ได้เป็นปัญหาเฉพาะชายหาด ขยะยังเป็นปัญหาใหญ่ของแหล่งท่องเที่ยว เช่น บนเกาะเสม็ด ซึ่งรอการจัดการอย่างมีส่วนร่วมจากทุกคนทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง เพื่อความสะอาดสวยงามของธรรมชาติและเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ชาวต่างชาติ นำเงินมาสู่เมืองไทย
หากถามว่าอยากให้ชายหาดเป็นเช่นไร ขอบอกด้วยภาพทั้งสามภาพนี้ คือ ภาพเงาบนรอยทราย ภาพรอยปูบนชายหาด และภาพคลื่นซัดสาดแล้วหายไป

บุญจากการถวายความรู้สามเณร

หลวงพ่อ (หลวงพ่อธัมมชโย) เทศน์โปรดญาติโยมเสมอ ๆ ว่า บุญทำได้หลายทาง การทำทานก็ได้บุญ การรักษาศีลก็ได้บุญ การนั่งสมาธิก็ได้บุญ การให้ความรู้ที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรมด้วยกัลยาณมิตรก็ได้บุญ ก่อนปีใหม่ได้มีโอกาสนำคณะไปถวายความรู้ด้านวิทยาศาสตร์แด่สามเณรที่กำลังศึกษาวิชาสามัญอยู่ในระดับมัธยมต้น มัธยมปลาย ณ ศูนย์การศึกษาเขาแก้วเสด็จ อำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี จำนวนกว่า 150 รูป ปีติมาก ๆ อธิษฐานในใจดัง ๆ ว่า เกิดชาติภพใด ขอให้มีสติปัญญาเป็นเลิศ เพื่อช่วยเหลือสรรพชีวิตให้ได้พ้นทุกข์ และขอแบ่งปันความปีตินั้นกับทุกคน

"การเล่นลูกข่าง"วิถีชีวิต วัฒนธรรมและวิทยาศาสตร์ของชาวเขา

หนาวปีนี้พาตัวเองไปเดินดูวิถีชีวิตของคนไทยที่อยู่บนภูเขา ที่ภูทับเบิก จังหวัดเพชรบูรณ์ ว่าเขาอยู่กันอย่างไร เวลาสั้น ๆ เพียงครึ่งชั่วโมงก่อนพระอาทิตย์ตกลับเหลี่ยมเขา ได้เห็นเรื่องราวของชีวิตชาวเขา ภาพเด็ก ๆ และวัยรุ่น เล่นลูกข่างอย่างสนุกสนาน การเล่นลูกข่างเป็นวิทยาศาสตร์เป็นเรื่องของแรงและการหมุน เป็นวิทยาศาสตร์ภูมิรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่น การเย็บปักถักร้อยของสตรีชาวเขาเป็นวิถีชีวิตและวัฒนธรรม และยังเป็นการเพิ่มรายได้อีกทางหนึ่งนอกจากการปลูกกะหล่ำปลีเป็นอาชีพหลัก สรุปแล้ววิถีชีวิตวัฒนธรรมวิทยาศาสตร์กลมกลืนกันอย่างแยกไม่ออก

กว่างห้าเขาที่"ภูทับเบิกขุนเขากะหล่ำปลี"

“ภูทับเบิก” เป็นแหล่งท่องเที่ยวในฤดูหนาวที่เพิ่งเปิดตัวของจังหวัดเพชรบูรณ์ จุดเด่นของภูทับเบิก คือ เป็นยอดเขาที่มีความสูงเริ่มจากระดับที่ราบสูง 200 เมตร ของจังหวัดเพชรบูรณ์ไต่ชันขึ้นเป็นระยะ ๆ จนถึงระดับความสูงที่ 1,685 เมตร จากระดับน้ำทะเล นับเป็นความท้าทายของนักเดินทางที่ยานพาหนะพร้อมแห่งหนึ่ง ปีนี้ (2552) ภูทับเบิกอาจดูว่ายังไม่พร้อม เพราะถนนบางช่วงยังก่อสร้าง แต่ผู้คนมากมายได้ใช้เวลาในวันหยุดปีใหม่ของตนไปพักผ่อน ทบทวนเพื่อการเริ่มต้นในปีต่อไป ที่ภูทับเบิกสิ่งที่พบเห็นบนภูเขา นอกจากทิวทัศน์ที่มองจากที่สูงลงไปสู่พื้นราบแล้ว บนยอดเขายังเต็มไปด้วย กะหล่ำปลีที่ชาวเขาเผ่าม้งปลูก มีร้านค้าของชาวเขา ของที่นำมาขาย ได้แก่ เสื้อผ้าชาวเขา พืชผักที่ปลูกเขตหนาว เช่น กะหล่ำปลี แครอท ยอดฟักแม้ว มะระหวาน มะขามหวาน มันเผา เผือกเผา ที่สะดุดตา คือ ซากกว่างห้าเขา จำนวน 5 ตัว วางขายอยู่ เมื่อเข้าไปถามว่าเป็นของใคร ชาวเขาเจ้าของร้านปฏิเสธว่าไม่ใช่ของตน มีคนมาฝากไว้ การปฏิเสธแสดงถึงความเข้าใจของคนขายว่า กว่างห้าเขาเป็นสัตว์ป่าที่ควรอนุรักษ์เป็นสัตว์ป่าหายากใกล้สูญพันธุ์ ลักษณะเหมือนผีเสื้อบางชนิด เช่น สมิงเชียงดาวเป็นต้น ที่จริงแล้วที่ถามนั้นวัตถุประสงค์เพื่อหาที่มาว่ามาจากแหล่งไหน จะอนุรักษ์ได้อย่างไร แต่ตั้งคำถามพลาดทำให้โอกาสการสืบเซาะขาดลง แต่ก็นับเป็นโอกาสที่ดีที่พบเจอกว่างห้าเขาถึงห้าตัว ได้ถ่ายภาพไว้เป็นที่ระลึก เข้าใจเองว่า กว่างห้าเขาทั้งห้าตัวนี้มาจากอุทยานแห่งชาติภูหินล่องกล้าจังหวัดพิษณุโลกซึ่งมีพื้นที่ติดกัน นั้นแหละ